Το Σύνταγμα του 1975 φέρει ανεξίτηλα το αποτύπωμα ενός συμβιβασμού, που συνδέεται ή και αποτελεί μήτρα και άλλων, επιμέρους συμβιβασμών. Ο μεταπολιτευτικός συμβιβασμός συνίστατο, καταρχήν, σε μια αντιφατική συνθήκη, η οποία, όμως, δεν εκτράπηκε ποτέ σε πρόδηλη...
Nomarchia
O θεσμός της μονιμότητας των δημόσιων υπαλλήλων, τον οποίο αγαπούν να μισούν οι νεοφιλελεύθεροι, δεν είναι επινόηση της Αριστεράς, αλλά του Φιλελευθερισμού. Εκθειάζοντας το μοντέλο οργάνωσης της Παρισινής Κομμούνας, στο έργο του Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία, ο K....
Το δίκαιο δεν αποτελεί ένα περίκλειστο σύστημα κανόνων, αλλά ένα πεδίο σχετικά αυτόνομο, το οποίο βρίσκεται σε σχέση διαρκούς αλληλεπίδρασης με τα πεδία της πολιτικής και της οικονομίας. Όπως συνέβη επανειλημμένα στο παρελθόν μετά το ξέσπασμα διεθνών κρίσεων, έτσι και...
Στον κόσμο που ζούμε, η δικαιοσύνη κοστίζει. Πέραν του προφανούς κόστους δημιουργίας και διατήρησης ενός συστήματος απονομής δικαιοσύνης για τον κρατικό προϋπολογισμό, η δικαιοσύνη έχει κόστος και για τον ιδιώτη που προστρέχει σε αυτή· απαιτεί την καταβολή αμοιβής σε...
Oι κανόνες δικαίου και οι νομικές έννοιες δεν αντιστοιχούν σε ιδεατές αξίες που είναι απομονωμένες από τον κόσμο των πραγματικών γεγονότων. Η συρρίκνωση του δικαίου μόνο στην ιδεατή του πτυχή και η παραγνώριση της υπαρξιακής πτυχής των νομικών φαινομένων μπορεί να...
Η καλή νομοθέτηση ως πολιτική διαμόρφωσης αρχών και μέσων για τη βελτίωση της ποιότητας των ρυθμίσεων και των διαδικασιών παραγωγής τους έχει αναχθεί, τα τελευταία χρόνια, σε κεντρικό μέλημα των σύγχρονων έννομων τάξεων, μεταξύ των οποίων και της ελληνικής. Παρότι το...
Ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής σηματοδότησε μια μεγάλη αλλαγή σε σχέση με τα προηγούμενα κοινωνικοοικονομικά συστήματα, στα οποία η πολιτική καταπίεση αποτελούσε τον κυρίαρχο τρόπο με τον οποίο οι άρχουσες τάξεις αποσπούσαν το υπερπροϊόν από τους παραγωγούς. Ενώ...
Από τα τέλη του 19ου αιώνα, οπότε το δικαίωμα ψήφου άρχισε να τείνει προς την καθολικότητα, η έννοια της πολιτικής αντιπροσώπευσης παραμένει σταθερά συνυφασμένη με τη διαμόρφωση και την εξέλιξη του κομματικού φαινομένου. Αποστολή των πολιτικών κομμάτων δεν είναι άλλη...
«Σαν να έπαιρνε μορφή μέρα με τη μέρα η προειδοποίηση του φιλοσόφου Paul Ricœur, ο οποίος ανήγγελλε, ήδη από το 1995, “δύσκολες στιγμές για το δίκαιο”. Μέσα σε λίγα μόνο χρόνια, ο πόλεμος έγινε πραγματικότητα ακόμη και στο ευρωπαϊκό έδαφος, τα επεισόδια της πανδημίας...
Το Σύνταγμα του 1975 θεμελίωσε το δημοκρατικό πολίτευμα προκρίνοντας τη συμβίωση φιλελεύθερου και κοινωνικού κράτους δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, το λεγόμενο «οικονομικό σύνταγμα», δηλαδή το σύνολο των ισχυουσών συνταγματικών ρυθμίσεων που αφορούν την οικονομία, αφήνει...
Έχουμε ήδη επισημάνει ότι, στις μέρες μας, ο πλουραλισμός των πηγών του δικαίου θυμίζει το πληθυντικό νομικό σύμπαν του Μεσαίωνα που δεν βοηθούσε τα υποκείμενα να αντικειμενικοποιήσουν με ασφάλεια την πραγματικότητα. Αυτός ο μεσαιωνικός νομικός πλουραλισμός δεν είχε...
Εδώ και πολύ καιρό, η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται, σύμφωνα με την εύστοχη παρατήρηση που έκανε ο D. Baranger με αφορμή το Brexit, «ως θεσμική δομή που βασίζεται σε μια “απόφαση να μην ληφθεί απόφαση” ή, με άλλα λόγια, σε μια απόφαση εδραίωσης της απουσίας μιας τελικής...
Η εκπόνηση νέου Συντάγματος αποτελεί κορυφαίο θεσμικό γεγονός (βλ. και τo Editorial της 14.11.2025) και ως τέτοιο εγγράφεται στην ιστορία κάθε χώρας. Δεν είναι τυχαίο ότι συνδέεται με πολέμους, επαναστάσεις και πραξικοπήματα, που θέτουν στο προσκήνιο το ερώτημα της...
Γιατί η δικαστική εξουσία δεν ανταποκρίνεται με συνέπεια στον ρόλο της ως θεσμικού αντιβάρου; Γιατί τα ανώτατα δικαστήρια δεν ελέγχουν πλήρως και σε βάθος τη δράση της νομοθετικής και της εκτελεστικής εξουσίας; Γιατί είναι πολύ δύσκολο -αν όχι αδιανόητο- η Δικαιοσύνη...
Αν και το συνταγματικό δίκαιο συνδέεται άρρηκτα με την πολιτική, πρέπει να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί απέναντι στον συνδυασμό της επιστήμης του συνταγματικού δικαίου με την άσκηση πολιτικής εξουσίας. Ο συνδυασμός αυτός ενέχει πολλούς κινδύνους, καθώς οδηγεί συχνά σε...
Ο επικαθορισμός του νομικού από το οικονομικό φτάνει να αποδυναμώνει και, συχνά, να απονομιμοποιεί το δημοκρατικό κράτος δικαίου. Τούτο μπορεί να γίνεται έκδηλο σε εξαιρετικές περιόδους έντονης οικονομικής κρίσης, πλην όμως, και σε κανονικές συνθήκες, μοιάζει να είναι...
«Καμία χώρα που έχει McDonald’s εντός των συνόρων της δεν έχει πολεμήσει άλλη χώρα που έχει επίσης McDonald’s εντός των δικών της συνόρων», επέμενε ο Th. Friedman το μακρινό 1996. Ήταν η εποχή που η λέξη «ιμπεριαλισμός» είχε περιπέσει σε αχρησία και οι βομβαρδισμοί το...
To πιο σοβαρό σύμπτωμα της κρίσης του κράτους δικαίου, στις μέρες μας, είναι η ερμηνευτική αποκένωση του Συντάγματος, στο πλαίσιο της οποίας το κανονιστικό περιεχόμενο των συνταγματικών διατάξεων αλλοιώνεται κυρίως μέσω ακραίων, δυναμικών ή συνεπειοκρατικών ερμηνειών....
Το δίκαιο του ισχυρού οδηγεί αργά ή γρήγορα στην ανυποληψία όλους όσοι το αποδέχονται χωρίς να είναι οι ίδιοι πραγματικά ισχυροί. Η διαπίστωση αυτή ισχύει ιδίως για κρατικούς φορείς οι οποίοι, αναζητώντας νομιμοποίηση και λογοδοτώντας πλέον μόνο στα ισχυρά, ιδιωτικά ή...
«Cuando yo nací fue que nació el flow» («Όταν γεννήθηκα, τότε γεννήθηκε το “flow”», δηλαδή η ροή, ο τρόπος με τον οποίο ένας ράπερ δημιουργεί ρυθμό, διάθεση, ταυτότητα). Αυτός ο στίχος από το τραγούδι «Nuevayol» («Νέα Υόρκη») του Bad Bunny (κατά κόσμον Benito Antonio...
Ο Alain Supiot είναι Ομότιμος Καθηγητής του Collège de France και αντεπιστέλλον μέλος της British Academy. Με ειδίκευση στο εργατικό δίκαιο και τη θεωρία του δικαίου, έχει συγγράψει μεγάλο αριθμό μελετών που αφορούν, ιδίως, την εργασία, την κοινωνική ασφάλιση, την...
Όπως διαπιστώσαμε, στη Νομαρχία, μέσα από τη μελέτη της συντακτικής διαδικασίας στη Χιλή την περίοδο 2019 – 2022 και της απόρριψης του «πλέον προοδευτικού Συντάγματος στον Κόσμο», η θέσπιση και η αναθεώρηση ενός Συντάγματος είναι πρωτίστως πολιτικές διεργασίες στις...
Με τον Ν. 330/1976 «Περί επαγγελματικών σωματείων και ενώσεων και διασφαλίσεως της συνδικαλιστικής ελευθερίας», ο τότε Υπουργός Απασχολήσεως Κ. Λάσκαρης ανταποκρίθηκε στο αίτημα του τότε Προέδρου του ΣΕΒ, Δ. Μαρινόπουλου, ο οποίος είχε ζητήσει να καθοριστεί ένα πιο...